Έγγραφη γνωμοδότηση για λογαριασμό του Εμπορικού Συλλόγου Λαμίας

date 15/11/2014
category Άρθρα/Νέα
author eslamia

ο κείμενο που ακολουθεί αναλύει με σαφήνεια το γιατί η συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση αντιβαίνει σε βασικά άρθρα του Συντάγματος καθώς και σε αγορανομικές διατάξεις αλλά παράλληλα αναδεικνύει και τις κοινωνικές επιπτώσεις της εφαρμογής μιας τέτοιας ρύθμισης. Το κείμενο συνυπέγραψαν ο Αντιπεριφερειάρχης κ. Θωμάς Στάικος, ο Δήμαρχος Λαμιέων κ. Γεώργιος Κοτρωνιάς και ο Πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Φθιώτιδας κ. Αλέξανδρος Διαμαντάρας και εστάλει στους αρμόδιους φορείς οι οποίοι αναφέρονται παρακάτω.

Λαμία, 12/06/2013

ΕΓΓΡΑΦΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΣΠΟΥΔΑΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

ΑΙΤΩΝ ΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ : ΕΜΠΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΛΑΜΙΑΣ

ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ :

  1. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

  2. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

  3. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΒΟΥΛΗΣ

  4. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ

ΒΟΥΛΗΣ

ΘΕΜΑ: ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ (ΑΝΟΙΓΜΑ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΙΣ ΚΥΡΙΑΚΕΣ

Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων διέπεται από τον ν.2224/1994 , όπως αυτός τροποποιήθηκε με τον Ν. 3377/2005 .

Ειδικότερα, ως προς τη λειτουργία των καταστημάτων την Κυριακή , κατά το άρθρο 1 του Ν.Δ.1037/1971 << Περί χρονικών ορίων λειτουργίας καταστημάτων και εργασίας του προσωπικού αυτών >> , ορίζεται ότι η λειτουργία των καταστημάτων είναι ελεύθερη ,καθ’ όλες τις ώρες και τις ημέρες της εβδομάδας πλην της Κυριακής και των ημερών αργίας (άρθρο 46 ν.2224/1994).

Περαιτέρω, με το άρθρο 12 του ν. 3375/2005 , το ενιαίο πλαίσιο ωραρίου λειτουργίας των καταστημάτων καθορίζεται για τις καθημερινές ημέρες μέχρι την 21.00 ώρα και το Σάββατο μέχρι την 20.00 ώρα .

Κατ’ εξαίρεση , επιτρέπεται τις Κυριακές και τις ημέρες αργίας η λειτουργία των πρατηρίων υγρών καυσίμων, εστιατορίων, καφενείων, περιπτέρων , ανθοπωλείων ..

Σε αυστηρά οριοθετούμενες περιοχές δήμων και κοινοτήτων που έχουν ανακηρυχθεί ωςτουριστικοί τόποι , μπορεί να επιτρέπεται η λειτουργία την Κυριακή και τις ημέρες αργίας ορισμένων καταστημάτων που εξυπηρετούν την τουριστική κίνηση με απόφαση του οικείου Νομάρχη (ήδη Περιφερειάρχη) μετά από σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Τουρισμού και των οικείων επαγγελματικών οργανώσεων των εργοδοτών και των εργαζομένων.

Σύμφωνα όμως με το νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης που τροποποιεί το άρθρο 6του Αγορανομικού Κώδικα , θα επιτρέπεται η λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων τις εξής Κυριακές : 1) την πρώτη Κυριακή κατά την έναρξη των χρονικών περιόδων της παραγράφου 1 του άρθρου 5

2) τις 2 Κυριακές πριν την ημέρα των Χριστουγέννων

3) την Κυριακή των Βαΐων

Επίσης, επιτρέπεται προαιρετικά , η λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων συνολικού εμβαδού έως 250τ.μ. ,υπό την προυπόθεση ότι δεν ανήκουν σε αλυσίδα καταστημάτων και δεν λειτουργούν με συμφωνίες τύπου shopinashop .

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση της προτεινόμενης ρύθμισης , ratio της διάταξης αυτής είναι η εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με τα κρατούντα σε άλλες χώρες της Ε.Ε. , η εξασφάλιση της δυνατότητας του Έλληνα καταναλωτή περισσότερων ωρών και ημερών για να κάνει τις αγορές του , η αύξηση των θέσεων εργασίας και η προστασία του υγιούς ανταγωνισμού.

Ενόψει της ανωτέρω επικείμενης τροποποίησης κρίθηκε αναγκαία η διενέργεια ελέγχου συμβατότητας της επικείμενης ρύθμισης με τις διατάξεις του Συντάγματος αλλά και του Κοινοτικού Δικαίου.

Η αντισυνταγματικότητα της ρύθμισης

Σύμφωνα με το άρθρο 5§1 του Συντάγματος , καθένας έχει δικαίωμα να αναπτύξει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική ,οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας , εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη.

Οι κάθε είδους περιορισμοί που εισάγονται σε ένα δικαίωμα θα πρέπει να μην παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας .Ειδικότερα, κατά το άρθρο 25§1 τουΣυντάγματος τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλος του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη άσκησή τους . Οι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα δικαιώματα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από τον νόμο ,εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας.

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι το άρθρο 5§1 του Συντάγματος εισάγει στο Σύνταγμα ένα ατομικό δικαίωμα , την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας , το οποίο έχει πολλές επιμέρους προστατευόμενες εκδηλώσεις της προσωπικότητας και παράλληλα , κατοχυρώνει την οικονομική ελευθερία με τις επιμέρους εκφάνσεις της.

Η οικονομική ελευθερία , κατά τη θεωρία του Συνταγματικού Δικαίου (πρβλπ. Κωνσταντίνος Χρυσόγονος , Ατομικά και Κοινωνικά Δικαιώματα , Νομική Βιβλιοθήκη 2006, σελ.189επ.) περιλαμβάνει την ελευθερία σύναψης συμβάσεων , την ελευθερία της επιχειρηματικής δραστηριότητας , την ελευθερία του ανταγωνισμού , την ελευθερία εργασίας και επαγγέλματος και την αρνητική ελευθερία εργασίας.

Περιορισμός στην άσκηση της οικονομικής ελευθερίας τίθεται από το κράτος κατά τους ορισμούς του άρθρου 106§2 του Συντάγματος , στην περίπτωση που η ιδιωτική οικονομική πρωτοβουλία αναπτύσσεται σε βάρος της εθνικής οικονομίας .

Η εν λόγω διάταξη χρησιμοποιείται σε εξαιρετικές περιπτώσεις –σε οριακές καταστάσεις όταν αποδεδειγμένα ο ιδιώτης βλάπτει το δημόσιο και συνακόλουθα το εθνικό συμφέρον της ελληνικής οικονομίας.

Το άρθρο 106§2 του Συντάγματος εισάγει ένα ακραίο όριο στην θέσπιση περιορισμών στην ελεύθερη λειτουργία της κάθε ιδιωτικής επιχείρησης. Αυτό συνεπάγεται ότι οι περιορισμοί στην άσκηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας δεν είναι επιτρεπτό να εισέρχονται τόσο ουσιωδώς στον κύκλο εργασιών της επιχείρησης , έτσι ώστε να καθίσταται αδύνατη η πραγματοποίηση των σκοπών της και ως εκ τούτου και η επιβίωση της ως οικονομικής μονάδας .( π.χ. λειτουργικό κόστος , μισθοί εργαζομένων )

Σύμφωνα με την πάγια νομολογία των διοικητικών δικαστηρίων , στην ελευθερία ασκήσεως ενός επαγγέλματος ή στο ατομικό δικαίωμα της εργασίας , είναι δυνατόν ο κοινός νομοθέτης να επιβάλλει περιορισμούς οι οποίοι σε κάθε περίπτωση πρέπει να τελούν σε συνάφεια προς το αντικείμενο και το χαρακτήρα της ρύθμισης . (π.χ. Ολομ ΣτΕ 1664/2011 περί συνταγματικότητας διοικητικής άδειας φορτηγών δημόσιας χρήσης)

Επειδή, με το άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος κατοχυρώνεται η προσωπική και οικονομικήελευθερία ως ατομικό δικαίωμα. Ειδικότερη εκδήλωση αυτής της ελευθερίας αποτελεί ηεπαγγελματική ελευθερία, δηλαδή η ελευθερία επιλογής και ασκήσεωςορισμένου επαγγέλματος.

Στην επαγγελματική ελευθερία μπορεί ο νόμος να επιβάλει περιορισμούς μόνον για λόγους δημοσίου ή κοινωνικού συμφέροντος, οι οποίοι σε κάθε περίπτωση πρέπει να τελούν σε συνάφεια προς το αντικείμενο και τον χαρακτήρα της ρυθμιζομένης επαγγελματικής δραστηριότητος (βλ. Σ.τ.Ε. Ολομ. 3665/2005, 2204-2224/2010. ) Εξάλλου, προκειμένου ο δικαστής να είναι σε θέση να ελέγξει αν οι επιβαλλόμενοι στην οικονομική ελευθερία περιορισμοί αποβλέπουν στην ικανοποίηση συνταγματικώς θεμιτού σκοπού, πρέπει να προκύπτει ή να συνάγεται από την ίδια την ρύθμιση, ερμηνευόμενη σύμφωνα με τους κανόνες της λογικής και τα διδάγματα της κοινής πείρας και σε συνδυασμό με την διέπουσα την άσκηση του συγκεκριμένου επαγγέλματος λοιπή νομοθεσία, ή από τις προπαρασκευαστικές εργασίες για την ψήφιση του σχετικού νόμου ή από στοιχεία, στα οποία οι εργασίες αυτές αναφέρονται, ο σκοπός που επιδιώκεται με τους περιορισμούς αυτούς (πρβλ. Σ.τ.Ε. Ολομ. 2204-2224/2010).

Ειδικότερη εκδήλωση της επαγγελματικής ελευθερίας αποτελεί η ελευθερία σύναψης των συμβάσεων που συνίσταται στην ελευθερία να συνάπτονται συμβάσεις από τα ενδιαφερόμενα μέρη , τα οποία καθορίζουν τους όρους της σύμβασης.

Το κράτος απαγορεύεται κατά το Σύνταγμα να παρεμβαίνει στην ελευθερία σύναψης των συμβάσεων και άμεσα ή έμμεσα να καθορίζει τους όρους ή να τροποποιεί τους ήδη υπάρχοντες εκτός αν σε εξαιρετικές περιπτώσεις αυτό επιβάλλεται από συγκεκριμένο ή συγκεκριμένους λόγους γενικότερου δημοσίου ή κοινωνικού συμφέροντος .Δεν αρκεί να γίνεται επίκληση του δημοσίου συμφέροντος γενικά και αόριστα αλλά ο κοινός νομοθέτης πρέπει να προτάσσει συγκεκριμένο λόγο που επιβάλλει τη σχετική νομοθετική παρέμβαση και να τον αποδεικνύει. Αυτό κρίνεται επιβεβλημένο σε κάθε περίπτωση περιορισμού ενός δικαιώματος προκειμένου να θεωρηθεί συνταγματική η εκάστοτε υπό ψήφιση νομοθετική ρύθμιση.

Ειδικότερη έκφανση της επιχειρηματικής ελευθερίας είναι και η ελευθερία τουανταγωνισμού , η οποία αναλύεται στην ελευθερία πρόσβασης στην αγορά και στην απαγόρευση του αθέμιτου ανταγωνισμού . Η εν λόγω διάταξη του Συντάγματος δεν περιλαμβάνει μόνο την ελευθερία του ανταγωνισμού αλλά επιτάσσει την λήψη των θετικών μέτρων από το κράτος για την προστασία του ελεύθερου ανταγωνισμού .

Στον αντίποδα της ελευθερίας εργασίας βρίσκεται η αρνητική ελευθερία εργασίας .

Η αρνητική ελευθερία περιλαμβάνει το δικαίωμα του φυσικού προσώπου να μην εργάζεται . Κανένα νομοθετικό ή διοικητικό όργανο δεν μπορεί να εξαναγκάσει τον πολίτη να εργαστεί ούτε έχει δικαίωμα εκ του Συντάγματος ή βάσει νομοθετικής διάταξης να απαγορεύσει την ανάπαυση του ,έστω και μια ημέρα εβδομαδιαίως.

Η αρνητική ελευθερία εργασίας αποτελεί την αμυντική διάσταση του ατομικού δικαιώματος της ελευθερίας εργασίας και συνεπώς αξιώνει την αποχή του κράτους από κάθε ενέργεια η οποία θα παραβίαζε την άσκηση του δικαιώματος αυτού.

Από το σύνολο της νομοθεσίας που διέπει το ωράριο λειτουργίας των παντός είδους καταστημάτων συνάγεται ευθέως ο κανόνας ότι τα καταστήματα λειτουργούν, κατ’ αρχήν, εντός των χρονικών ορίων που θεσπίζει ο εκάστοτε νομοθέτης ή η κανονιστικώς δρώσα Διοίκηση, καθώς και ο συνακόλουθος κανόνας ότι λειτουργία των καταστημάτων εκτός των χρονικών αυτών ορίων απαγορεύεται. Η τελευταία αυτή απαγόρευση για να θεωρηθεί ότι συνιστά θεμιτό περιορισμό της κατοχυρωμένης στο άρθρο 5 παράγραφος 1 του Συντάγματος επαγγελματικής ελευθερίας, πρέπει να : α) Τίθεται κατά τρόπο γενικό και αντικειμενικό. β) Αποβλέπει στην εξυπηρέτηση σκοπών δημοσίου και κοινωνικού συμφέροντος, αναγομένων, εν όψει των κανόνων της λογικής και της κοινής πείρας, στη διασφάλιση επαρκούς χρόνου αναπαύσεως των εκμεταλλευομένων τα καταστήματα και των υπαλλήλων τους, καθώς και στη διαμόρφωση ομοιόμορφων όρων ανταγωνισμού μεταξύ ομοειδών επιχειρήσεων και γ) Κινείται εντός των ορίων που χαράσσει η συνταγματική αρχή της αναλογικότητας. Κατ’ απόκλιση από τον κανόνα αυτόν και προκειμένου να διασφαλισθεί ο συνεχής εφοδιασμός του κοινού με προϊόντα, ο νομοθέτης, εν προκειμένω, επιθυμεί να προβλέψει το άνοιγμα των εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές , ενώ γενικά εξακολουθεί να ισχύει ο κανόνας ότι η Κυριακή είναι ημέρα υποχρεωτικής αργίας και τα εμπορικά καταστήματα υποχρεωτικά παραμένουν κλειστά.

Η επικείμενη ρύθμιση για να θεωρηθεί νόμιμη πρέπει να προκύπτει είτε από την ίδια τη διάταξη είτε από τις προπαρασκευαστικές εργασίες του νόμου ότι η εισαγωγή της εν λόγω ρύθμισης στην ελληνική έννομη τάξη δικαιολογείται από λόγους δημοσίου και κοινωνικού συμφέροντος , οι οποίοι δικαιολογούν την νομοθετική πρόβλεψη λειτουργίας των καταστημάτων τις Κυριακές και , κατά συνέπεια , ότι δεν αντίκειται στο άρθρο 5§1 του Συντάγματος .

Εκ τούτου, παρέπεται ότι πριν να ψηφιστεί ένας νόμος πρέπει οι αρμόδιες επιτροπές που επεξεργάζονται ένα νομοσχέδιο να συντάσσουν σχετική μελέτη με τη βοήθεια ειδικών εμπειρογνωμόνων έτσι ώστε να απεικονίζεται η υπάρχουσα πραγματική κατάσταση και να διαπιστώνεται η αναγκαιότητα έκδοσης της σχετικής νομοθετικής ρύθμισης ενόψει των συνεχώς μεταβαλλόμενων οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών .Σε διαφορετική περίπτωση , η ψήφιση της σχετικής ρύθμισης καθίσταται ,στην ουσία της, όλως αυθαίρετη και καταχρηστική .

‘Όπως προκύπτει από τη γνώμη πρωτοβουλίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής της Ελλάδος , (23/1/2013) , η προτεινόμενη ρύθμιση δεν συνοδεύεται από ανάλυση συνεπειών ρυθμίσεων ούτε από αξιολόγηση των αποτελεσμάτων εφαρμογής των ρυθμίσεων βάσει των αρχών της καλής νομοθέτησης , οι οποίες έχουν και νομοθετική πλέον ισχύ. (ν.ΝΟΜΟΣ 4048 ΦΕΚ 34Α /23.02.2012 Ρυθμιστική Διακυβέρνηση: Αρχές, Διαδικασίες και Μέσα Καλής Νομοθέτησης.)

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημανθεί ότι το άρθρο 6 του Σχεδίου Νόμου του Αγορανομικού Κώδικα προβλέπει την προαιρετική λειτουργία των καταστημάτων τις Κυριακές. Επιπρόσθετα , η προαιρετικότητα της λειτουργίας των εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές δεν αρκεί για να θεωρηθεί θεμιτός περιορισμός του άρθρου 5§1 του Συντάγματος. ( πρβλπ. απόφαση ΣτΕ για πρατήρια υγρών καυσίμων , ΣτΕ 1586/2010)

Η εν λόγω διάταξη δεν εισάγει μια γενική και αντικειμενική ρύθμιση δεδομένου ότι προβλέπει τη δυνατότητα λειτουργίας την Κυριακή μόνο των καταστημάτων που έχουν συνολική επιφάνεια εμβαδού 250τ.μ. Ούτε εξάλλου η υπό ψήφιση νομοθετική διάταξη εισάγει ειδική ρύθμιση για κατηγορίες καταστημάτων που βρίσκονται σε ιδιάζουσες γεωγραφικά περιοχές. (π.χ. τουριστικές περιοχές, παραδοσιακοί οικισμοί, παραμεθόριες περιοχές, λιμενικές ζώνες .)

Αναφορικά με τα οριζόμενα στην εισηγητική έκθεση του νόμου ως στόχους-σκοπούς της ρύθμισης ( εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με τα κρατούντα σε άλλες χώρες της Ε.Ε. , εξασφάλιση της δυνατότητας του Έλληνα καταναλωτή περισσότερων ωρών και ημερών για να κάνει τις αγορές του , αύξηση των θέσεων εργασίας και η προστασία του υγιούς ανταγωνισμού), οι σκοποί αυτοί δεν προκύπτει από επίσημο έγγραφο ότι είναι υλοποιήσιμοι πολλώ δε μάλλον η επίκλησή τους δεν αρκεί για να καταστήσει θεμιτή την παραβίαση του επιχειρηματικής ελευθερίας των εμπόρων.

Η συγκεκριμένη αιτιολογία της πρότασης νόμου δεν μπορεί να θεωρηθεί ως λόγος γενικού και δημοσίου-κοινωνικού συμφέροντος που επιτάσσει τη σχετική νομοθετική πρόβλεψη, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής.

Δεν θα μπορούσε βέβαια να υποστηριχτεί ότι η ανάγκη ανάπτυξης και βιωσιμότητας της ελληνικής οικονομίας μπορεί να αποτελέσει τη νόμιμη αιτία εισαγωγής υπέρμετρων περιορισμών στην επιχειρηματική ελευθερία κατά τις επιταγές του άρθρου 106§2 του Συντάγματος. Το άρθρο 106§2 του Συντάγματος αποτελεί ένα ακραίο όριο στην θέσπιση περιορισμών στην επιχειρηματική ελευθερία και χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις που αποδεδειγμένα η οικονομική ελευθερία του ιδιώτη στοχευμένα αποσκοπεί στην πρόκληση βλάβης σε βάρος της εθνικής οικονομίας.

Η εφαρμογή της διάταξης αυτής οδηγεί σε έμμεσο εξαναγκασμό του επιτηδευματία να διατηρεί ανοικτό το κατάστημά του τις Κυριακές (ευθεία παραβίαση επιχειρηματικής ελευθερίας) και του εργαζομένου να δουλεύει σε καθημερινή βάση καθ’ υπέρβαση του νομίμου ωραρίου του ,απαγορεύοντας του ουσιαστικά να αναπαύεται ( παραβίαση αρνητικής ελευθερίας εργασίας) . Αυτό συνεπάγεται και ουσιαστική νομοθετική παρέμβαση στη συμβατική ελευθερία δεδομένου ότι ο εργοδότης αναγκάζεται να απασχολεί τον εργαζόμενο και την Κυριακή και με επιπλέον κόστος (βάσει των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας, προσαύξηση μισθού κατά 75% ) και με αυξημένες ασφαλιστικές εισφορές και ως εκ τούτου μεταβάλλονται οι υπάρχοντες συμβατικοί όροι για τον κάθε εργαζόμενο χωρίς τη συναίνεση των συμβαλλόμενων μερών και άρα παραβιάζεται και η συμβατική ελευθερία.

Άμεση συνέπεια της λειτουργίας των εμπορικών καταστημάτων της Κυριακές αποτελεί και η νόθευση του ελεύθερου ανταγωνισμού, ο οποίος νοθεύεται υπέρμετρα ενόψει της θεσμοθέτησης της δυνατότητας λειτουργίας τις Κυριακές όχι μόνο των μικρών εμπορικών καταστημάτων αλλά και των πολυκαταστημάτων έως 250τ.μ. , τα οποία ήδη παραμένουν ανοικτά και έως αργά και το Σάββατο.

Εξάλλου η δυνατότητα που έχουν οι Έλληνες καταναλωτές να ψωνίζουν όποια ημέρα της εβδομάδας θέλουν δεν οδηγεί απαραίτητα σε οικονομική ανάκαμψη τις ελληνικές επιχειρήσεις δεδομένης της οικονομικής κρίσης στην οποία βρίσκεται η Ελλάδα σήμερα. Αυτό συνεπάγεται ότι η διεύρυνση του ωραρίου των καταστημάτων για να έχουν περισσότερο χρόνο για αγορές οι ‘Ελληνες καταναλωτές δεν αποτελεί επαρκή λόγο δημοσίου συμφέροντος για την υποβολή πρότασης νόμου λειτουργίας των εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές .

Ούτε βέβαια αποτελεί λόγο γενικότερου δημοσίου συμφέροντος για την υποβολή πρότασης νόμου λειτουργίας των εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές η ανάγκη εναρμόνισης της ελληνικής νομοθεσίας με την αντίστοιχη ευρωπαϊκή δεδομένου ότι ο τομέας του εμπορίου είναι τομέας αποκλειστικής αρμοδιότητας κρατών μελών. (Άρθρο 6ΣΛΕΕ) . Αυτό συνεπάγεται ότι κάθε κράτος μέλος ελεύθερα ρυθμίζει σύμφωνα με την εθνική του στρατηγική θέματα που αφορούν το εμπόριο και δεν υπάρχει υποχρέωση ενσωμάτωσης κοινοτικών διατάξεων. Από επίσημα στοιχεία προκύπτει ότι δεν είναι ανοιχτά τα καταστήματα τις Κυριακές στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες .

Αναφορικά με την αύξηση των θέσεων εργασίας αυτός ο στόχος δεν μπορεί να υλοποιεί δεδομένου και του κόστους που συνεπάγεται για τις ήδη οικονομικά βεβαρημένες ελληνικές επιχειρήσεις.

Εξάλλου, ακόμα και αν ήθελε θεωρηθεί ότι η επίμαχη διάταξη εισάγει θεμιτό περιορισμό στο άρθρο 5§1 του Συντάγματος , ο συγκεκριμένος περιορισμός δεν μπορεί να θεωρηθεί πρόσφορος για την υλοποίηση του επιδιωκόμενου σκοπού ούτε βέβαια είναι και αναγκαίος . Με απλά λόγια, δεν χρειάζεται να λειτουργούν όλη την εβδομάδα τα εμπορικά καταστήματα για να υπάρχει ανάπτυξη , κινητικότητα στην αγορά ..

Άρα, το άρθρο 6 του Αγορανομικού Κώδικα κινείται εκτός των ορίων που χαράσσει η αρχή της αναλογικότητας κατ’ άρθρο 25 §1 του Συντάγματος .

Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι το άρθρο 6 του Αγορανομικού Κώδικα παραβιάζει την οικονομική ελευθερία με τις ειδικότερες εκφάνσεις της ,όπως αυτή κατοχυρώνεται στη συνταγματική διάταξη του άρθρου 5 §1 του Συντάγματος.

Εκτός από την παραβίασης του άρθρου 5 §1 του Συντάγματος παρατηρείται και η στοιχειοθέτηση της παραβίασης άλλων συνταγματικά κατοχυρωμένων δικαιωμάτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το κοινωνικό δικαίωμα στην εργασία (άρθρο 22 §1 του Συντάγματος . Το δικαίωμα στην εργασία θεμελιώνει ένα κοινωνικό κεκτημένο ..Το κράτος οφείλει να παράσχει υγιεινές και ασφαλείς συνθήκες εργασίας. Έχει ,κατά το Σύνταγμα υποχρέωση προστασίας του εργαζόμενου πληθυσμού. .Είναι δε επιτρεπτή η καθιέρωση ρυθμίσεων ,έτσι ώστε να υλοποιείται η επιταγή του άρθρου 22§1 του Συντάγματος για την υλική και ηθική εξύψωση του εργαζόμενου πληθυσμού.

Εκ τούτου παρέπεται ότι το κράτος δεν μπορεί να εισάγει έστω και έμμεσα ρυθμίσεις που να αποκλείουν τη δυνατότητα ορθής άσκησης του δικαιώματος στην εργασία. Εν προκειμένω, μια νομοθετική ρύθμιση που προβλέπει την εργασία υπαλλήλου και τις Κυριακές παραβιάζει το άρθρο 22§1 του Συντάγματος διότι στερεί τη δυνατότητα ανάπαυσης στον εργαζόμενο πολίτη και δη ημέρα αργίας.

Θα μπορούσε να υποστηριχτεί ότι το άρθρο 6 του Αγορανομικού Κώδικα καθιστά έμμεσα ανενεργή την ισχύουσα συλλογική σύμβαση εργασίας. Σύμφωνα με το άρθρο 22§2 τουΣυντάγματος ορίζεται ότι ο νόμος καθορίζει τους γενικούς όρους εργασίας , οι οποίοι συμπληρώνονται από τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

Η διατύπωση αυτή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι φορείς της συνδικαλιστικής ελευθερίας διαμορφώνουν κατά βούληση το περιεχόμενο της συλλογικής σύμβασης εργασίας και συνεπώς μια νομοθετική παρέμβαση στο ωράριο εργασίας ,στις ημέρες εργασίας άρα και στο μισθό των εργαζομένων ανατρέπει το ισχύον καθεστώς των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και μάλιστα χωρίς να δικαιολογείται από λόγο δημοσίου συμφέροντος.

Άμεση συνέπεια της ανατροπής του ισχύοντος νομοθετικού καθεστώτος είναι η καταστρατήγηση κεκτημένων όπως η προσαύξηση του μισθού και η παραχώρηση αναπληρωματικής ανάπαυσης (ρεπό) στους ιδιωτικούς υπαλλήλους.

Σύμφωνα με τη νομολογία του ΣτΕ, μόνο λόγοι γενικότερου κοινωνικού συμφέροντος ,συνδεόμενοι με τη λειτουργία της εθνικής οικονομίας θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν τέτοιου είδους νομοθετική ρύθμιση. Στην προκειμένη περίπτωση , ούτε η αιτιολογική έκθεση του νόμου επικαλείται λόγο γενικότερου κοινωνικού συμφέροντος που να δικαιολογεί την συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση. Επομένως , υπάρχει αντίθεση του περιεχομένου του ουσιαστικού νόμου στο άρθρο 22§2 του Συντάγματος.

Η νέα διάταξη του αγορανομικού κώδικα αγνοεί και τις συνέπειες που επέρχονται από την εφαρμογή της στην υγεία των εμπόρων –ιδιοκτητών αλλά και του απασχολούμενου προσωπικού τους. Η καθημερινή εργασία χωρίς ημέρα ανάπαυσης αναμφίβολα δύναται να προκαλέσει σωματική, πνευματική και ψυχική βλάβη στον εργαζόμενο δεδομένου ότι δεν έχει χρόνο για ανάπαυση, προσωπικές δραστηριότητες και κοινωνικές επαφές, περισυλλογή και ανασύνταξη δυνάμεων. Αυτό το γεγονός έχει αντίκτυπο και στην εργασία του πολίτη , ο οποίος δεν δύναται να είναι αποδοτικός , δεν έχει κίνητρο για εργασία ούτε ιδέες για περαιτέρω ανάπτυξη της επιχείρησης. Το δικαίωμα στην υγεία ως κοινωνικό δικαίωμα δεν περιλαμβάνει μόνο την υποχρέωση του κράτους για λήψη θετικών μέτρων και μάλιστα προληπτικών , (ΣτΕ 2531/2011 ) αλλά τη δυνατότητα ουσιαστικής απόλαυσης του δικαιώματος , η οποία εκδηλώνεται και με την αποχή του κράτους από ενδεχόμενη παραβίασή του . . Έτσι το κοινωνικό δικαίωμα στην υγεία ,όπως αυτό αποτυπώνεται στο άρθρο 21§3 του Συντάγματος , παραβιάζεται ευθέως.

Ένα άλλο κοινωνικό δικαίωμα που παραβιάζεται λόγω της πρόβλεψης εργασίας τις Κυριακές είναι η οικογένεια και ο γάμος , τόσο ως κοινωνικό δικαίωμα όσο και ως θεσμική εγγύηση(άρθρο 21§1 Συντάγματος ) .

Ειδικότερα, το κοινωνικό δικαίωμα του για προστασία της οικογένειας, του γάμου και της μητρότητας υποχρεώνει το κράτος να προβαίνει στην λήψη θετικών μέτρων όχι μόνο με θεσμικές διαστάσεις αλλά και με υλικές παροχές .Το κανονιστικό περιεχόμενο του δικαιώματος εκδηλώνεται με τη μορφή του κοινωνικού κεκτημένου. Στο κοινωνικό κεκτημένο περιλαμβάνεται η κατά τις οικείες διατάξεις του εργατικού και υπαλληλικού δικαίου πρόβλεψη αδειών, αργιών, για το σύνολο των εργαζομένων καθώς και μειωμένο ωράριο _ ειδικές άδειες για τις μητέρες .

Αυτό συνεπάγεται ότι το κράτος εφόσον έχει ήδη θεσπίσει προστατευτικές διατάξεις για την οικογένεια, το γάμο και τη μητρότητα δεν μπορεί να τις αναιρεί με νέα νομοθετική ρύθμιση , χωρίς μάλιστα να συντρέχει σπουδαίος , εμφανής και αυταπόδεικτος λόγος δημοσίου συμφέροντος.

Η λειτουργία των καταστημάτων τις Κυριακές οδηγεί την οικογένεια σε αποξένωση , στον περιορισμό των κοινωνικών επαφών με συγγενείς και φίλους . Δεν υπάρχει χρόνος ούτε για διασκέδαση ,με αποτέλεσμα να πλήττονται άλλες κατηγορίες επιχειρήσεων( π.χ. επιχειρήσεις εστίασης). Ειδικά , ο αντίκτυπος στις μητέρες εργαζόμενες είναι μεγάλος διότι όχι μόνο δεν έχουν τον χρόνο να ασχοληθούν με τα παιδιά τους αλλά αναγκάζονται για άλλη μια ημέρα της εβδομάδας να αναθέσουν σε τρίτο πρόσωπο την επίβλεψη των παιδιών τους , με υπέρμετρο ψυχολογικό και οικονομικό κόστος.

Αποτέλεσμα των ανωτέρω είναι ότι παραμένει κενό γράμμα το κοινωνικό δικαίωμα του γάμου , της οικογένειας και της μητρότητας.

Η δυνατότητα άσκησης εμπορικής δραστηριότητας των καταστημάτων τις Κυριακές επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την συνταγματικά κατοχυρωμένη θρησκευτική ελευθερία σύμφωνα με το περιεχόμενο του άρθρου 13 του Συντάγματος .

Συγκεκριμένα, το άρθρο 13§2 του Συντάγματος κατοχυρώνει την ελευθερία της λατρείας . Ο κοινός νομοθέτης υποχρεούται να αφήνει ανεμπόδιστη την λατρεία της κάθε γνωστής θρησκείας , υπό προϋποθέσεις.

Η άσκηση του δικαιώματος αυτού παρακωλύεται διότι υπάρχει η νομοθετική πρόβλεψη άσκηση του εμπορικού επαγγέλματος τις Κυριακές και δη την ώρα τέλεσης της Κυριακάτικης λειτουργίας .

Συνεπώς, δεν μπορεί ο κοινός νομοθέτης να παρεμποδίζει τη συμμετοχή των πολιτών στην Κυριακάτικη λειτουργία , η οποία αποτελεί βασική εκδήλωση της θρησκευτικότητας των Ελλήνων πολιτών αλλά και ταυτόχρονα παράδοση της κάθε ελληνικής οικογένειας .

Η εμπορική δραστηριότητα την Κυριακή αναμφισβήτητα θα προκαλέσει και βλάβη στο φυσικό περιβάλλον, η προστασία του οποίου αναγνωρίζεται και στο ελληνικό σύνταγμα .(άρθρο 24§1 Συντάγματος).

Η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του κράτους και δικαίωμα του καθενός. Το δικαίωμα στο περιβάλλον αποτελεί θεσμική εγγύηση, ατομικό , κοινωνικό, συλλογικό δικαίωμα, ένα δικαίωμα τρίτης γενιάς. Τόσο το κράτος όσο και ο πολίτης οφείλουν να σέβονται , να προστατεύουν και να μην ρυπαίνουν το περιβάλλον.

Η πρόσθετη μετακίνηση των εμπόρων και των υπαλλήλων τους την Κυριακή αναμφίβολα θα επιφέρει μεγαλύτερη περιβαλλοντική και ενεργειακή επιβάρυνση και ως εκ τούτου πρέπει να αποφευχθεί.

Το άρθρο 6 του Αγορανομικού Κώδικα πέραν της εμφανούς καταστρατήγησης θεμελιωδών συνταγματικών διατάξεων επιφέρει και δυσμενείς δημοσιονομικές επιπτώσεις .

Η λειτουργία της αγοράς τις Κυριακές θα οδηγήσει σε επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού δεδομένου ότι θα διευρυνθεί το αντικείμενο ελέγχου των αρμόδιων οικονομικών υπηρεσιών και θα επιφορτιστούν με πρόσθετες ώρες εργασίας και άλλες κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων. (Π.χ. δημοτικοί υπάλληλοι, αστυνομικοί)

Αυτές οι δημοσιονομικές επιπτώσεις τελούν σε αντίθεση με την αρχή της οικονομικότητας, όπως αυτή εξειδικεύεται στο άρθρο 1 του Κώδικα Δημοσίου Λογιστικού (ν.2362/1995)αλλά και με τις γενικές αρχές των δημοσιονομικών κανόνων ,κατά το άρθρο 1Α ΚΔΛ , που εισήχθηκαν ενόψει της οικονομικής κρίσης για τη διατήρηση και ενίσχυση της δημοσιονομικής σταθερότητας.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

Ο νομοθετικός περιορισμός της δυνατότητας λειτουργίας εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές είναι δυνατό να προκαλέσει την αντίδραση των ιδιοκτητών εμπορικών καταστημάτων συνολικού εμβαδού άνω των 250τ.μ. οι οποίοι ουσιαστικά απαγορεύεται να ανοίξουν τα εμπορικά τους καταστήματα τις Κυριακές κατά παραβίαση της αρχής της ισότητας (άρθρο 4§1 Συντάγματος).

Πιθανή δικαστική αμφισβήτηση της συνταγματικότητας της διάταξης αυτής θα συνεπάγεται την λειτουργία των πολυκαταστημάτων τις Κυριακές με αποτέλεσμα την αύξηση του ήδη υπάρχοντος ανταγωνισμού μεταξύ μικρών εμπορικών επιχειρήσεων και πολυεθνικών.

Εξάλλου, η καθημερινή λειτουργία μιας εμπορικής επιχείρησης συνεπάγεται και επιπλέον κόστος λειτουργίας , στο οποίο μάλιστα σε περίοδο οικονομικής κρίσης αδυνατούν να ανταπεξέλθουν οι μικρές επιχειρήσεις .

Το άνοιγμα των καταστημάτων τις Κυριακές δεν αναμένεται να τονώσει την αγορά δεδομένο ότι η αύξηση του λειτουργικού κόστους της επιχείρησης αντί να μειώσει τις τιμές θα τις διογκώσει , ενώ παράλληλα οι έμποροι οφείλουν να αποδώσουν και Φ.Π.Α. ,του οποίου ο συντελεστής είναι αντικειμενικά ιδιαίτερα υψηλός.

Απόρροια των ανωτέρω είναι η υπέρμετρη οικονομική αδυναμία των εμπόρων να διατηρούν βιώσιμες τις επιχειρήσεις τους , η ενίσχυση της ανεργίας, η μείωση της παραγωγικότητας και ποιότητας των εμπορικών υπηρεσιών, η διόγκωση του προβλήματος ρευστότητας και η πρόσθετη επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.

Η ανατροπή των κοινωνικών κεκτημένων των εργαζομένων θα διαταράξει ακόμα περισσότερο τις εργασιακές σχέσεις και θα προκαλέσει σίγουρα κοινωνικές αναταραχές.

Από την άλλη πλευρά, η δυνατότητα άσκησης εμπορικής δραστηριότητας την Κυριακή θα πλήξει σίγουρα άλλους κλάδους επαγγελματιών , όπως επιχειρήσεις εστίασης, διασκέδασης, θεάτρου.

Η ενίσχυση του εισοδήματος των εμπόρων δεν δύναται να στηρίζεται στη λειτουργία των καταστημάτων τις Κυριακές δεδομένου ότι και η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών είναι μειωμένη ,και άρα η αύξηση του ωραρίου των εμπορικών καταστημάτων δεν οδηγεί σε μεγαλύτερη κατανάλωση προϊόντων .

Η κυριακάτικη λειτουργία των καταστημάτων συμβαδίζει μόνο σε έκτακτες περιστάσεις , όπως περίοδος εκπτώσεων , Χριστούγεννα, Πάσχα .

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Από την ανωτέρω ανάλυση του νομικού ζητήματος που ανακύπτει από την ψήφιση του άρθρου 6 του Αγορανομικού Κώδικα , προκύπτει ότι το άρθρο 6 του Αγορανομικού Κώδικα παραβιάζει σωρεία νομοθετικών διατάξεων και πρέπει να απαλειφθεί από την πρόταση νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης.

Θα μπορούσε να προβλεφθεί νομοθετικά η δυνατότητα λειτουργίας των εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές κατόπιν απόφασης του κατά τόπους Εμπορικού Συλλόγου για εμπορικά καταστήματα που έχουν την έδρα τους σε λιμενικές ζώνες, παραδοσιακούς οικισμούς και τουριστικές περιοχές υπό την προϋπόθεση ότι θα οριστούν νομοθετικά επακριβώς (ονομαστικά) ποιες περιοχές θεωρούνται λιμενικές ζώνες, παραδοσιακοί οικισμοί και τουριστικές- παραθεριστικές περιοχές.

ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ

ΖΩΗ ΜΙΛΤ. ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Διοικητικολόγος, Υπ. Διδάκτωρ Φορολογικού Δικαίου Α.Π.Θ.

ΡΟΖΑΚΗ ΑΓΓΕΛΗ 34 3Ος ΟΡΟΦΟΣ . ΛΑΜΙΑ ΤΚ 35100 ΤΗΛ: 2231067711 ΚΙΝ: 6972339303 FAX :2231067711

Αξιολόγηση Χρήστη
 

Τελευταία ενημέρωση

Συμμετέχοντας στο Παμφθιωτικό  πένθος για τον αδόκητο  ...
Στα πλαίσια της δράσης για τη δημιουργία, στα ...
Ο Εμπορικός Σύλλογος Λαμίας,προσκαλεί όλα τα μέλη και ...
Ο Εμπορικός Σύλλογος Λαμίας,σε συνεργασία με το ...
Ανακοινώθηκε το προτεινόμενο πρόγραμμα του Εμπορικού ...

Ημερολόγιο Εκδηλώσεων

<< Δεκ 2019 >>
ΔΤΤΠΠΣΚ
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5

Follow on Twitter